Để ngăn chặn cuộc đình công đòi quyền lợi chính đáng của các công nhân Công ty cà phê Đăk Đoa (thuộc Vinacafe, đóng chân trên địa bàn xã Đăk Krong, huyện Đăk Đoa, tỉnh Gia Lai), Các lãnh đạo Công ty Vinacafe đã “bắt tay” với các lãnh đạo tỉnh Gia Lai lúc bấy giờ bắt giam 9 công nhân thuộc công ty này, và tuyên mức án 21 năm tù giam cho các công nhân. Với kế bẩn là “đánh rắn phải chặt đầu”, bắt những công nhân nòng cốt để đe doạ các công nhân còn lại, làm tan vỡ phong trào đòi quyền lợi của công nhân. Gây ra đau khổ cho nhiều gia đình…

Kính mời quý vị theo dõi phóng sự điều tra của Lao Động Việt, được chia làm nhiều kỳ.

Kỳ 1: Công nhân đình công “húp” cháo trắng vì phương án “Nửa cứng- nửa mềm”

Phương án “Nửa cứng- nửa mềm” của Công ty cà phê Đăk Đoa (thuộc tổng công ty cà phê Việt Nam (Vinacafe), thuộc Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) đã đẩy gần 300 công nhân đang làm việc tại công ty này vào cảnh bần cùng. Với 2 lựa chọn, hoặc là nghỉ việc hoặc là phải còng lưng làm không lương để trả nợ thay cho lãnh đạo cũ. Không chấp nhận cả 2 lựa chọn này, các công nhân đã đình công và đòi gặp lãnh đạo công ty…

Phương án “Nửa cứng- nửa mềm”

Công ty Cà phê Đắk Đoa trước đây là Xí nghiệp nông trường chè Đắk Đoa, đến năm 1999, làm ăn kém hiệu quả và chuyển đổi sang trồng cà phê với tên gọi như hiện nay. Năm 2005, Cty cà phê Đắk Đoa sát nhập vào Công ty Cà phê Ia Sao, thuộc Vinacafe. Đến 1/4/2011, Cty Cà phê Ia Sao giải thể và Cty Cà phê Đắk Đoa tách ra, cũng từ đó Cty Cà phê Ia Sao chuyển số nợ không biết từ đâu mà có cho Cty Cà phê Đăk Đoa là hơn 22 tỷ đồng.

Sau khi được tách ra, Ban lãnh đạo Cty Cà phê Đắk Đoa đã ra kế hoạch 5 năm (2011- 2015) giao khoán 320,73 ha cà phê kinh doanh cho hơn 300 công nhân, với một phương án mới được gọi là “nửa cứng, nửa mềm”. Nội dung của phương án là: Người nhận khoán là công nhân phải nộp 7.286 kg quả tươi/ha/năm; không được nhận lương, còn nếu kẹt tiền thì lãnh đạo công ty sẽ đứng ra làm trung gian vay ngân hàng cho công nhân và công nhân phải trả lãi suất; dù không được nhận lương nhưng hàng tháng công nhân phải đóng bảo hiểm xã hội với số tiền là 9,5% trong tổng số lương ảo chỉ có trên giấy tờ. Cộng với đó là công nhân phải gánh trên mình số nợ hơn 22 tỷ đồng, mỗi năm phải đóng 30% lãi suất ngân hàng (tương đương là khoảng 4 triệu đồng/ha/năm) cho khoản nợ này…

Một công nhân bức xúc: “Phương án giao khoán trước đây chúng tôi nhận khoán 11.300kg quả tươi/ha/năm đã là quá sức đối với những ha bị sâu bệnh, thời tiết không thuận lợi… công nhân không nộp đủ khoán sản nên bị trừ lương, nợ nần nối tiếp nhau. Nhưng bù lại chúng tôi được trả lương công nhân, thực hiện các chính sách bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp…còn phương án giao khoán mới này công nhân không được nhận lương, thưởng khi vượt khoán và phải tự mình đóng bảo hiểm cho mình, tự mang một khoản nợ 22 tỷ từ Công ty cà phê Ia Sao…”.

Ông Nguyễn Hữu Vững, công nhân đội sản xuất số 2 cho biết thêm: “Hàng tháng người nhận khoán ngoài trách nhiệm đóng 9,5% bảo hiểm theo bậc lương còn phải nộp khoản chênh lệch giữa bậc lương đăng ký đóng bảo hiểm theo Luật Lao động với bậc lương công việc mà phương án khoán mới theo kiểu “vừa cứng, vừa mềm” do công ty mới xây dựng. Chẳng hạn một công nhân bậc 5, với hệ số bậc lương là 3,18 nếu ký hợp đồng giao-nhận khoán này họ sẽ phải đóng bù các chế độ bảo hiểm mỗi năm hơn 7,5 triệu đồng… trong khi lương thì không được nhận. Công nhân đổ mồ hôi trên lô cà phê, vừa lao động theo kiểu không lương lại vừa mang nhiều khoản nợ như vậy đến vụ thu hoạch chúng tôi lại càng nợ nần chồng chất.”.

Công nhân nấu cháo trắng ăn qua bữa chờ gặp lãnh đạo

1
Ảnh: Hàng trăm công nhân nấu cháo trắng ăn tại sân công ty để chờ đối thoại

Trước tình hình trên ngày 27/9/2011, hơn 200 công nhân đã tập trung về trụ sở công ty để yêu cầu được gặp ban lãnh đạo. Thế nhưng, ban lãnh đạo công ty luôn tránh mặt. Với quyết tâm gặp được ban lãnh đạo, họ đã góp gạo nấu cháo trắng ngay tại sân trụ sở công ty để cầm cự. Và cuối cùng, ông Nguyễn Văn Trương- Phó Tổng giám đốc Công ty Cà phê Việt Nam hẹn công nhân gặp mặt vào sáng 30/9/2011.

Trái với tâm trạng thấp thỏm chờ đợ của công nhân, đến khoảng 10 giờ ngày 30/9, người đại diện của công ty là ông Hà Văn Hội đến gặp công nhân và thông báo giải tán với một lý do: vì công nhân mất trật tự nên không làm việc được. Toàn bộ lãnh đạo công ty cùng lãnh đạo huyện Đắk Đoa ra khỏi hội trường mà không một lời hẹn cho cuộc họp khác.

2

Các công nhân lại kéo nhau ra sân nấu cháo trắng tự phục vụ, để đối thoại với lãnh đạo về hợp đồng giao khoán “nửa cứng, nửa mềm”. Đến hơn 12 giờ, Ban lãnh đạo công ty cà phê Đăk Đoa định rời khỏi công ty, nhưng vì cả Giám đốc Cty Cà phê Đắk Đoa và Phó Tổng giám đốc Cty Cà phê Việt Nam chưa giải thích vấn đề cho công nhân nên họ đã không đồng ý cho hai ông này đi.

Sau đó, cả hai ông quay trở lại và “cố thủ” trong phòng đến 17 giờ chiều, mặc cho công nhân đội nắng, đứng mưa để chờ đợi những câu trả lời. Chỉ đến khi họ hẹn gặp công nhân vào sáng 1/9, thì công nhân mới chịu đi về.

Tuy nhiên, trong buổi họp sáng 1/9, mọi vấn đề về phương án “nửa cứng, nửa mềm” vẫn được lãnh đạo công ty nhất quyết giữ nguyên.

Phóng viên Lao Động Việt

Advertisements