mh_hanhchinh2-591fb

Trong một nhà nước độc tài độc đảng, những gì xuất hiện trên truyền hình, cũng như báo chí “chính thống”, thường rất tích cực, rất tốt đẹp, rất lý tưởng. Tuy nhiên, hiện thực cay đắng của cuộc sống nhân dân lại trái ngược với tuyên truyền. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ bàn đến khoảng cách rất xa giữa tuyên truyền và sự thật ở Việt Nam, thông qua mối quan hệ giữa quỹ Bảo hiểm xã hội và Ngân sách.

Ngân sách bảo trợ quỹ Bảo hiểm?

 nhung-thay-doi-quan-trong-trong-bhxh-nam-2016

Diễn biến bất lợi của quỹ Bảo hiểm xã hội Việt Nam là một trong những chủ đề nóng nhất của dòng chảy truyền thông cuối năm 2016, đầu năm 2017. Tựu trung, hầu hết phía truyền thông lề trái và một phần truyền thông lề phải cảnh báo nguy cơ vỡ quỹ Bảo hiểm xã hội Việt Nam, phần còn lại của phía truyền thông lề phải ra sức tuyên truyền khẳng định rằng không lo vỡ quỹ Bảo hiểm xã hội.

Thực tế, mối nguy vỡ quỹ Bảo hiểm xã hội Việt Nam đã được cảnh báo ngay từ cuối năm 2014, tiêu biểu qua các bài viết: “Luật BHXH sửa đổi: “Viết thế này thì vỡ hết quỹ, mất hết tiền””[1], “Vỡ quỹ bảo hiểm, những báo động đáng sợ?”[2], “Tăng tuổi nghỉ hưu để né vỡ quỹ BHXH”[3]. Cụm bài viết tiêu biểu này gặp nhau ở các luận điểm:

  • Nguy cơ vỡ quỹ Bảo hiểm xã hội Việt Nam đã hiện diện rất rõ ngay từ cuối năm 2014.
  • Quỹ Bảo hiểm xã hội Việt Nam phải đối diện với nguy cơ vỡ quỹ bởi những dòng tiền đen chảy ra từ quỹ, để đầu tư cho những dự án không minh bạch.
  • Mặc dù dòng tiền vào quỹ rất lớn, nhưng dòng tiền chảy ra cũng lớn không kém, nên nhà nước phải nghĩ đến biện pháp tăng tuổi hưu, tăng giờ làm, tăng tỷ lệ thu để duy trì quỹ bảo hiểm xã hội, ấy vậy mà nguy cơ vỡ quỹ vẫn còn đó.

Đến cuối năm 2016, bất chấp nỗ lực tuyên truyền của thể chế, nỗi ám ảnh vỡ quỹ Bảo hiểm xã hội vẫn hiện diện ngay trong một phần của dòng truyền thông lề phải. Các bài viết như “Bảo hiểm xã hội Việt Nam kiến nghị tăng tuổi nghỉ hưu”[4], “Quỹ Bảo hiểm xã hội cạn kiệt nếu không tăng tuổi hưu”[5], “Tuổi hưu không thể “cào bằng””[6] cho thấy nguy cơ vỡ quỹ vẫn rất thực tế chứ không hề xa vời.

Tuy nhiên, trong nỗ lực dập tắt luồng dư luận bất lợi cho thể chế, mới đây, ngay trên kênh VTV1, kênh truyền hình quốc gia của nước Việt Nam, đại diện quỹ Bảo hiểm xã hội Việt Nam đã khẳng định rằng không có chuyện vỡ quỹ. Cụ thể: “Đại diện Bảo hiểm xã hội Việt Nam khẳng định không có chuyện vỡ quỹ bảo hiểm xã hội vì có Ngân sách Nhà nước bảo trợ”[7].

Có thực quỹ Bảo hiểm xã hội Việt Nam sẽ được chống đỡ bởi Ngân sách?

Hay chính Ngân sách phải vay từ quỹ Bảo hiểm xã hội?

 jnnkvzvz

Tương lai của quỹ Bảo hiểm xã hội, xa hơn là Ngân sách Nhà nước Việt Nam, vẫn còn là điều chưa chắc chắn. Tuy nhiên, có một vấn đề đã trở nên rất chắc chắn: đó là có mâu thuẫn tồn tại ngay trong dòng truyền thông lề phải, dòng truyền thông “chính thống” của Việt nam.

Một mặt, có những “trí thức” đại diện cho quỹ Bảo hiểm xã hội Việt Nam khẳng định không có gì phải lo cho quỹ bảo hiểm, vì Ngân sách sẽ bảo trợ.

Mặt khác, có những nhân vật ở ngay trong đảng Cộng sản, thậm chí là lãnh đạo ở hàng cao cấp nhất, khẳng định chính Ngân sách phải vay từ quỹ Bảo hiểm xã hội.

Nhân vật “tự diễn biến, tự chuyển hóa” điển hình nhất trong vấn đề này chính là nguyên Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng. Theo như thông tin trong bài viết “Luật BHXH sửa đổi: “Viết thế này thì vỡ hết quỹ, mất hết tiền””, ông từng phát biểu rằng: “Tôi đề nghị các đồng chí phải ngồi lại với nhau để xem lại và viết lại, chứ viết thế này là vỡ quỹ rồi mất hết tiền”, “Ví dụ cho ngân sách nhà nước vay nhưng cho vay như thế nào thì phải nói cho rõ”, “Trời đất ơi, đường sắt cao tốc rồi đường này đường kia, đường Bắc-Nam vv.. các đồng chí có đầu tư không? viết thế này là không được”[8].

Như vậy, vị cựu Chủ tịch Quốc hội, người một thời thuộc nhóm “tứ trụ” quyền lực của Việt Nam đã nói rõ: không những Ngân sách không bảo trợ, không giúp đỡ được cho quỹ Bảo hiểm, mà thực tế là có những dòng tiền đen chảy từ quỹ Bảo hiểm vào Ngân sách, rồi những dòng tiền đen ấy lại chết cứng trong những dự án nghìn tỷ không thể hoàn vốn của thành phần kinh tế nhà nước.

Bài viết “Phần lớn quỹ bảo hiểm xã hội là cho nhà nước vay”[9] và bài viết “quỹ bảo hiểm xã hội cho ngân sách nhà nước vay”[10] là hai bản tổng kết những số liệu quan trọng về tình hình tiền chảy ra khỏi quỹ Bảo hiểm để hỗ trợ ngân sách. Mặc dù tất cả những dòng tiền đen này đều chuyển động dưới danh nghĩa “cho vay”. Nhưng những quan chức thực hiện quá trình “phết phẩy” có dám công khai rằng được bao nhiêu phần trăm số tiền chảy ra ấy quay lại quỹ Bảo hiểm?

Thực tế, đây là một nghịch lý, quỹ Bảo hiểm xã hội là quỹ tiền tệ được lập ra để bảo chứng cho sức lao động của người lao động, để họ không phải trắng tay sau một thời gian dài cống hiến. Tuy nhiên, trong khi tỷ lệ thu phí Bảo hiểm xã hội từ lương của người lao động chỉ tăng chứ không giảm, trong khi nỗi lo của người lao động trước diễn biến giá cả, môi trường chỉ tăng chứ không giảm, thì tiền trong quỹ lại bị “xà xẻo”, bị phết phẩy” để hỗ trợ Ngân sách. Đây là một chuyện rất bậy bạ, và cho thấy rõ lỗi hệ thống ở Việt Nam hiện diện ngay từ những cấu trúc chính trị, xã hội căn bản nhất như thế nào.

Đấy là một khoảng cách trong vô vàn khoảng cách giữa tuyên truyền và thực tế ở Việt Nam, mâu thuẫn ngay trong truyền thông lề phải chính là bằng chứng rõ ràng nhất cho khoảng cách này.

Tựu trung, những người làm tuyên truyền lệch pha với sự thật sau cùng nên tự hỏi rằng: là Ngân sách bảo trợ quỹ Bảo hiểm hay quỹ Bảo hiểm bảo trợ Ngân sách? Hay bi thảm hơn là cả hai kho tiền này đều đang bị bao vây giữa những núi nợ, trong hoàn cảnh Ngân hàng Thế giới sắp chấm dứt ODA ưu đãi dành cho Việt Nam?

Hồng Long

Ngày 3 tháng 1 năm 2017

[1] http://nld.com.vn/thoi-su-trong-nuoc/luat-bhxh-sua-doi-viet-the-nay-thi-vo-het-quy-mat-het-tien-20140813120643962.htm

[2] http://vietnamnet.vn/vn/kinh-doanh/vo-quy-bao-hiem-nhung-bao-dong-dang-so-174458.html

[3] http://nld.com.vn/cong-doan/tang-tuoi-nghi-huu-de-ne-vo-quy-bhxh-20140513220742666.htm

[4] http://anninhthudo.vn/chinh-tri-xa-hoi/bao-hiem-xa-hoi-viet-nam-kien-nghi-tang-tuoi-nghi-huu/706206.antd

[5] http://vnexpress.net/tin-tuc/thoi-su/quy-bao-hiem-xa-hoi-can-kiet-neu-khong-tang-tuoi-huu-3483864.html

[6] http://cafef.vn/tuoi-huu-khong-the-cao-bang-20161217130309772.chn

[7] http://vtv.vn/trong-nuoc/khong-co-chuyen-vo-quy-bao-hiem-xa-hoi-20161227153531271.htm

[8] http://nld.com.vn/thoi-su-trong-nuoc/luat-bhxh-sua-doi-viet-the-nay-thi-vo-het-quy-mat-het-tien-20140813120643962.htm

[9] http://www.thesaigontimes.vn/141607/Phan-lon-quy-bao-hiem-xa-hoi-la-cho-nha-nuoc-vay.html

[10] http://baodatviet.vn/chinh-tri-xa-hoi/tin-tuc-thoi-su/quy-bao-hiem-xa-hoi-cho-ngan-sach-nha-nuoc-vay-3299272/

Advertisements