ldvsangsangdautau
Việt Nam kết thúc đàm phán hiệp định TPP ngày 5 tháng 10 vừa mới qua và đang trong quá trình hoàn tất những thủ tục cuối trong vài tháng tới để được chính thức tham gia vào hiệp định này, Lao Động Việt(LĐV) vừa có cuộc trao đổi ngắn với Trang Nhung, một người nghiên cứu độc lập về luật Việt Nam và luật quốc tế, chị cũng có một sự quan tâm về hiệp định TPP và người lao động này, sau đây là cuộc phỏng vấn trả lời của chị. Hiện cư ngụ tại Sài Gòn.

Sau đây là cuộc phỏng vấn do phóng viên LĐV thực hiện ngày 24 tháng 10

LĐV: Thưa chị Trang Nhung, như vậy là Việt Nam đã hoàn tất các thủ tục đàm phán hiệp định TPP, tất cả những mặt hàng xuất khẩu của VN sẽ có nhiều cơ hội và hứa hẹn tốt, như vậy còn người lao động, công nhân có cơ hội gì, khi Việt Nam được thông qua tham gia vào TPP?
Trang Nhung: Thứ nhất, công nhân sẽ có điều kiện lao động tốt hơn. Theo thông tin hiện có về nội dung đàm phán về lao động trong TPP, các thành viên của TPP phải duy trì điều kiện lao động tối thiểu chung. Theo đó, Việt Nam sẽ phải duy trì điều kiện lao động tối thiểu giống như các nước phát triển khác trong TPP. Như vậy, một khi Việt Nam tham gia TPP, công nhân Việt Nam sẽ được bảo đảm điều kiện lao động tối thiểu này. Điều đó hẳn nhiên rất có lợi cho công nhân Việt Nam, vì điều kiện lao động tối thiểu hiện nay của Việt Nam thấp hơn nhiều so với điều kiện lao động tối thiểu của các nước phát triển.
Thứ hai, các tình trạng bất cập về lao động sẽ suy giảm. Một nội dung của TPP là các thành viên phải xóa bỏ lao động cưỡng bức, lao động trẻ em, phân biệt đối xử về việc làm và nghề nghiệp. Tại Việt Nam hiện nay, khi lao động trẻ em và lao động nữ là hai thành phần lao động dễ trở thành nạn nhân của các tình trạng bất cập này hơn cả, họ sẽ hưởng lợi hơn cả với nội dung này của TPP.
Thứ ba, công nhân sẽ có tiếng nói và sức mạnh lớn hơn, khi họ được phép thành lập công đoàn độc lập mà không phải thông qua Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam. Đây là một phần của quyền tự do nghiệp đoàn mà Việt Nam phải cải thiện khi tham gia TPP. Ngoài ra, quy định về liên kết chéo trong TPP cho phép các công đoàn trong một lĩnh vực hoặc nhiều lĩnh vực liên kết với nhau. Như vậy, công nhân có thể tập hợp lại thành một lực lượng lớn mạnh để đấu tranh cho quyền lợi của mình khi quyền lợi bị xâm phạm.
Thứ tư, là hệ quả của các điều trên, công nhân sẽ có trình độ hiểu biết và tay nghề cao hơn. Một khi các công đoàn độc lập phục vụ cho quyền lợi của công nhân, các công đoàn sẽ chú trọng tới việc nâng cao hiểu biết cho công nhân về các quyền lợi chính đáng của họ. Thêm vào đó, trong điều kiện làm việc tốt hơn, tay nghề và hiệu quả làm việc của công nhân sẽ cao hơn.
LĐV: Vâng, rất đồng ý với chị về những quan điểm nhận định trên, như vậy người công nhân và lao động cần làm gì để nắm lấy cơ hội của mình tốt hơn khi Việt Nam tham gia hiệp định TPP?
Trang Nhung: Người công nhân có thể chuẩn bị cho quá trình này với một số việc làm sau đây:
Đầu tiên, những công nhân sốt sắng nhất, hiểu biết nhất và nhạy cảm nhất cần ý thức được rằng họ nên đứng vào hàng ngũ những người lãnh đạo của các công đoàn độc lập, hay chí ít sẽ trở thành những người phục vụ cho các công đoàn độc lập trong tương lai. Họ cần dõi theo tin tức, tìm hiểu tài liệu về TPP mà đặc biệt là những quy định liên quan mật thiết tới quyền lợi của họ.
Tiếp đến, họ cần phổ biến rộng rãi những quy định đó trong công nhân. Họ có thể mở ra các lớp đào tạo cho công nhân về một số kiến thức căn bản về pháp luật Việt Nam nói chung, pháp luật lao động Việt Nam nói riêng, cùng các quy định của TPP. Để làm được điều này, họ có thể liên kết với các luật sư, luật gia Việt Nam lẫn nước ngoài. Họ cũng nên chủ động trong việc liên kết với các nhóm người có quan tâm để gây dựng các công đoàn độc lập vào thời diểm việc này được cho phép.
Các công nhân nói chung (dù là người lãnh đạo hay người chịu sự lãnh đạo) cần ý thức rằng sức mạnh của họ chỉ thực sự có được nếu họ thực sự quan tâm đến quyền lợi của mình, thực sự đoàn kết, và có ý chí rèn luyện bản thân, dù trong những việc tưởng chừng như đơn giản nhất như tìm hiểu sách vở, tài liệu để nâng cao hiểu biết về quyền lợi của họ.
Công nhân sẽ khó có thể tự mình làm được những việc trên, đặc biệt, khó để có thể tự dẫn dắt (công nhân dẫn dắt công nhân) do những hạn chế trong khả năng của họ, nếu không có những lực lượng hỗ trợ, thúc đẩy, thậm chí, lãnh đạo họ. Những lực lượng như thế cần phải là những tri thức, những tổ chức dân sự mạnh. Những lực lượng này cần chủ động tiếp cận và trợ giúp công nhân trong việc gây dựng các công đoàn độc lập và xa hơn nữa.
LĐV: Trong 30 chương của hiệp định TPP mà Việt Nam hứa cam kết thực hiện có một chương buộc phải cho phép thành lập công đoàn độc lập mà chị có nhắc đến, nhưng trong điều kiện 2 hai nhà đấu tranh cho công nhân là Quốc Hùng, Huy Chương còn bị giam tù, thì thiện chí của chính quyền về việc thành lập các công đoàn độc lập là có xảy ra không?
Trang Nhung : Một khi Việt Nam vào TPP, Việt Nam buộc phải tuân thủ TPP. Vì vậy, các công đoàn độc lập sẽ ra đời bất chấp ý chí của chính quyền Việt Nam. Cái giá của việc ngăn cản hay trì hoãn điều này sẽ là các bất lợi về kinh tế mà chính quyền không muốn phải gánh chịu, ví dụ, việc dỡ bỏ thuế quan đối với hàng Việt Nam xuất khẩu sẽ bị tạm dừng hoặc đình chỉ. Tôi cho rằng các công đoàn độc lập sẽ ra đời theo lộ trình mà Việt Nam cam kết thực hiện khi tham gia TPP
LĐV: cảm ơn chị Trang Nhung.